Varant nasıl seçilir?

Kısa cevap

Varant seçerken altı şeye bakılır: dayanak, tür (alım ya da satım), kullanım fiyatı, vade, piyasa yapıcı ve işlem hacmi ile makas. Bu altısı aday listesini daraltır.

Adayı belirledikten sonra hedef fiyat tablosunu hesaplatıp Delta sütununa bakmak, varantın dayanak hareketine ne kadar hızlı tepki vereceğini gösterir. Seçimi asıl netleştiren bilgi budur.

Seçerken bakılacak altı nokta

1. Dayanak

Varantın üzerine yazıldığı hisse, BIST 30 endeksi, ons altın, ons gümüş ya da döviz. Hangi dayanakta hangi varantların işlem gördüğünü varant listesinde görebilirsiniz.

2. Tür: alım mı, satım mı?

Yükseliş bekliyorsanız alım (call), düşüş bekliyorsanız satım (put) varantı. Farkı: alım ve satım varantı farkı.

3. Kullanım fiyatı

Aynı dayanağa farklı kullanım fiyatlarıyla yazılmış çok sayıda varant bulunur. Kullanım fiyatı dayanağa yakın olan varant ile uzak olan varant aynı harekete farklı tepki verir. Ayrıntısı: varant kullanım fiyatı nedir?

4. Vade

Vade yaklaştıkça zaman değeri hızla erir; vadesine birkaç gün kalmış varantta kademeler hızla değişir. Vade sonunda ne olduğu: varantın vadesi dolunca ne olur?

5. Piyasa yapıcı

Aynı hisseye yazılı iki varant, farklı kurumların örtük volatilite ve faiz varsayımları yüzünden farklı fiyatlanır. Dört kurumun karşılaştırması: varant piyasa yapıcıları.

6. İşlem hacmi ve makas

Fiyata bakmak yetmez; gün içindeki işlem hacmine ve piyasa yapıcının alış ile satış kotasyonu arasındaki farka (makas) da bakılır. Hacmi düşük, makası geniş varantta alıp satmanın maliyeti artar.

Aday listesini Varant Bul ile çıkarın

Varant Analiz uygulamasındaki Varant Bul ekranı, bu noktaların bir kısmını tek ekranda süzer:

1. Min fiyat ve Max fiyat kutularına almak istediğiniz fiyat aralığını yazın.
2. Türü (Tümü, Alım, Satım) ve Piyasa Yapıcı (Tümü, İş Yatırım, İnfo Yatırım, Ak Yatırım, GarantiBBVA) seçin.
3. LİSTELE'ye basın. Liste her varantın fiyatını, TL cinsinden işlem hacmini, türünü ve piyasa yapıcısını gösterir.
4. İlgilendiğiniz varanta dokunun; kodu kopyalanır. Ana ekrana yapıştırıp hedef fiyat tablosunu hesaplatın.

Tabloyu hesaplatınca: Delta neden önemli?

Hedef fiyat tablosunda üç sütun vardır: Dayanak Fiyatı, P.Y. Alış ve Delta Değeri. Her satır, piyasa yapıcının alış kotasyonunun bir kademe değiştiği dayanak seviyesini gösterir. Tablonun nasıl okunduğu: hedef fiyat tablosu nedir?

Delta neyi anlatır?

Delta, dayanak bir birim hareket ettiğinde varantın teorik değerinin ne kadar değiştiğini gösterir. Satım varantında delta eksi işaretlidir, çünkü dayanak düştükçe varant değer kazanır.

Delta büyükse kotasyon sık değişir

Kotasyonun bir kuruş değişmesi için dayanağın geçmesi gereken mesafeye kademe denir; kademenin genişliği deltaya ve dönüşüm oranına bağlıdır. Deltası büyük varantta kademeler sıktır, alış kotasyonu dayanağın küçük hareketlerinde de değişir. Deltası sıfıra yakın varant ise dayanağın hareketine çok az tepki verir; kotasyon uzun süre aynı kalabilir. Ayrıntısı: piyasa yapıcı kotasyonu ne zaman değişir?

Delta satırdan satıra değişir

Alım varantında dayanak yükseldikçe delta büyür, düştükçe küçülür. Satım varantında tersi geçerlidir: dayanak düştükçe deltanın büyüklüğü artar. Tabloda aşağı ya da yukarı indikçe Delta sütunundaki değişim, varantın o bölgede ne kadar hızlı ya da yavaş tepki vereceğini gösterir.

İki adayı karşılaştırmak

Aynı dayanağa yazılı iki aday varantın tablolarını hesaplatıp Delta sütunlarını yan yana koyduğunuzda, beklediğiniz hareketi fiyata hangisinin daha çabuk yansıtacağını görürsünüz. Satış seviyesini aynı tablodan bulmak için: varantta satış seviyesi nasıl hesaplanır?