Piyasa yapıcı varant fiyatını nasıl belirler?

Kısa cevap

Piyasa yapıcı, varantın teorik değerini kendi fiyatlama modeliyle hesaplar ve bu değerin etrafında sürekli alış ve satış kotasyonu verir. Aradaki fark makastır. Hesaplanan değer Borsa İstanbul fiyat adımına uydurulur; bu yüzden dayanaktaki her küçük hareket kotasyonu değiştirmez, kotasyon dayanak belirli eşikleri geçtikçe kuruş kuruş ilerler.

Modelin girdileri

• Dayanağın anlık fiyatı: Kotasyonu gün içinde en sık değiştiren girdi.
• Kullanım fiyatı ve dönüşüm oranı: Varantın ömrü boyunca sabittir.
• Vadeye kalan süre: Her gün azalır, zaman değeri erir.
• Örtük volatilite: Piyasa yapıcının dayanak için varsaydığı oynaklık. Kurumdan kuruma farklıdır ve fiyat üzerinde en belirleyici girdilerden biridir.
• Faiz: Hesapta kullanılan faiz varsayımı.

Bu girdilerden yalnızca dayanak fiyatı piyasada oluşur. Örtük volatilite, faiz varsayımı ve makas piyasa yapıcının kararıdır. Aynı hisseye yazılı iki varantın aynı anda farklı fiyatlanmasının sebebi budur: Varant piyasa yapıcıları.

Hangi piyasa yapıcının kaç varantı var?

5 Ekim 2026'da yayımlanan Borsa İstanbul bültenine göre Varant Analiz'in desteklediği dört piyasa yapıcının işlemdeki 6.451 varantının dağılımı (TEB Yatırım ve Ünlü Menkul varantları bu sayıya dahil değildir):

Rakamlar her iş günü akşamı yenilenir. Her kurum yalnızca kendi ihraç ettiği varantlar için kotasyon verir.

Fiyat adımı: kotasyon neden kademe kademe değişir?

Model teorik değeri kuruşun altındaki hanelerle hesaplar, ama borsada fiyat yalnızca fiyat adımının katlarında verilebilir. Bu yüzden alış kotasyonu, teorik değer bir sonraki kuruşa ulaşana kadar sabit kalır. Kotasyonun bir kuruş değişmesi için dayanağın geçmesi gereken fiyata kademe denir. Kademenin genişliği varantın deltasına ve dönüşüm oranına bağlıdır: Piyasa yapıcı kotasyonu ne zaman değişir?

Kotasyonu önceden görmek

Her piyasa yapıcı kendi sayfasında bir hesaplama aracı yayınlar; dayanak fiyatını elle girerek varantın teorik fiyatını tek tek denemek mümkündür. Bütün kademeleri tek listede gösteren tabloya hedef fiyat tablosu denir: alış kotasyonunun hangi dayanak fiyatında bir kuruş değişeceğini satır satır verir.

Sık sorulanlar

Piyasa yapıcı varant fiyatını nasıl belirler?

Piyasa yapıcı varantın teorik değerini kendi fiyatlama modeliyle hesaplar; model dayanağın anlık fiyatını, kullanım fiyatını, dönüşüm oranını, vadeye kalan süreyi, örtük volatiliteyi ve faizi kullanır. Bu değerin etrafında sürekli alış ve satış kotasyonu verir ve sonucu borsa fiyat adımına uydurur.

Piyasa yapıcı fiyatı istediği gibi belirleyebilir mi?

Örtük volatilite, faiz varsayımı ve makas piyasa yapıcının kararıdır. Ancak kotasyon dayanağın piyasa fiyatına bağlıdır ve piyasa yapıcı sürekli kotasyon verme yükümlülüğü altındadır.

Aynı hisseye yazılı iki varant neden farklı fiyatlanır?

Kullanım fiyatı, vade ve dönüşüm oranı farklı olabilir; aynı olsalar bile piyasa yapıcıların örtük volatilite ve faiz varsayımları farklıdır.